عزيز الدين النسفي ( مترجم : دهشيرى )
58
مجموعه رسائل ( كتاب الإنسان الكامل ) ( فارسى )
M - دانشگاه تهران ، مشكات 405 . مورّخ 1282 هجرى . پس از بيان منازل ، اين نسخه مشتمل بر رسالههاى ذيل مىباشد : IIV ; III ؛ 1 ؛ 7 ؛ 3 ؛ 4 ؛ 5 ؛ IIXX , IXX ؛ 9 ؛ II ; XIX ؛ 10 ؛ VI ( قسمتى از آن با 3 تلفيق شده است ) ؛ 8 ؛ IVX ( نظير « منزل نهم » ) . نسخهاى نسبتا مغلوط ، تنها نسخهبدلهاى IIV و I ( با علامت C ) مشخص شده است . C - اصفهان ، كتابخانهء دكتر ميناسيان ، 192 ، مورّخ 1253 هجرى . اين نسخه مقام ويژهاى دارد ، در ظاهر ، نسخهاى از « مقصد » مىباشد و سخت كمارج و ناتمام است . متن مقصد ، مقطّع است و دو مرتبه يك سلسله رسالههاى مجموعهء ما ، و به سخن دقيقتر « منازل » و « انسان » ، در بين قسمتهاى آن جاى گرفته است . ما در اينجا با نگارشى از مقصد سروكار داريم كه با درج رسالههاى ذيل بسط يافته است : الف ) II , XIX 10 ؛ يك رساله حاوى اجزاى اقتباس شده از XIX و XX و IXX . 11 . يك رساله در باب « منازل » 9 و 10 كه صورت دستكارىشدهء XI مىباشد . خاتمهء منازل . ب ) 7 ؛ IIIVX ( كه قسمتى از آن با IIVX تركيب شده است ) ، 8 ، VX , IVX ، يك رساله در باب صوفيان ، كه در منزل چهارم ديده مىشود و بيشوكم دستكارىشدهء IV است ؛ IIV ؛ 3 ، 4 ، 5 ، IXX . اين نسخهء خطّى براى خاتمهء منازل مرجع اصلى مىباشد ؛ در مورد 11 ، مرجع منحصر به فرد است . در غير اين صورت تنها نسخهبدلهاى IIV ذكر گرديده است . دو نسخهء خطّى ديگر نيز با رساله اخير مقابله شده است ، بدين قرار : D - اصفهان ، دكتر ميناسيان ، 212 ، ص 11 - 21 . استنساخ شده در سال . 102 هجرى . P پاريس ، كتابخانهء ملّى ، ضميمهء فارسى 1356 ، ص 130 ب - 132 الف . استنساخ شده در سال 877 هجرى . 2 . تنظيم متن كتاب بدين قرار ، متنى كه ما نشر مىكنيم ، از مقايسهء نسخههاى خطّى سه مجموعه رسالههاى مختلف حاصل گرديده است كه با هم مشابهت و قرابت دارند ، بدين ترتيب : نسخهء W و S و تا حدودى نسخهء R براى كتاب انسان ، نسخهء V براى منازل و نسخهء B براى مبدأ و نيز دو نسخهء خطّى تركيبى U و O . نسخههاى خطّى ديگر ، تنها بهطور فرعى و ضمنى و اتّفاقى مورد توجه قرار گرفته است .